Liên hoan phim Cannes năm nay đã khép lại hành trình với chiến thắng của đạo diễn Cristian Mungiu cùng tác phẩm “Fjord” ở hạng mục danh giá nhất, Cành Cọ Vàng. Nhưng câu chuyện của mùa Cannes này lại khiến công chúng suy ngẫm về chất lượng thực sự của những tác phẩm được kỳ vọng từ các đạo diễn lừng danh, và đâu mới là “câu chuyện nghệ thuật” (cinematic) trong mắt giới chuyên môn lẫn khán giả trong xu hướng điện ảnh năm nay.
Sau 12 ngày diễn ra, hàng loạt tác phẩm đến từ nhiều quốc gia ra mắt, cả từ các đạo diễn kỳ cựu lẫn những cái tên indie, nhưng điều đọng lại trong tâm trí khán giả là chất lượng của những bộ phim có đang đi xuống hay chỉ đơn giản là tham vọng thái quá trong cuộc tranh giành danh hiệu “ai tạo ra một tác phẩm điện ảnh nhất”. Những bộ phim được kỳ vọng làm nên chuyện hay được truyền thông rầm rộ đều gây tranh cãi.
Đạo diễn Asghar Farhadi được coi là bậc thầy điện ảnh cảm xúc với những tác phẩm như “A Separation”, “The Salesman” hay “A Hero”, nhưng với bộ phim mới nhất “Parallel Tales”, ông bị giới phê bình đánh giá là dài dòng, rối rắm với cốt truyện rời rạc, thiếu kịch tính và chỉ đạt 18% trên Rotten Tomatoes. Đạo diễn Nhật Bản Hirokazu Koreeda cũng gặp tình trạng tương tự khi nhận về nhiều nhận xét lẫn lộn về cách khai thác chủ đề AI (trí tuệ nhân tạo) cùng nỗi đau trong “Sheep In The Box”, dừng lại ở 67% trên Rotten Tomatoes. Ngoài ra còn “Garance” của Jeanne Herry, “Her Private Hell” của Nicolas Winding Refn, tất cả đều rơi vào tình trạng tương tự.
Sự thất vọng này không phải không có cơ sở khi những tác phẩm trên đều đang cố gắng kể những câu chuyện vừa lạ lẫm vừa quen thuộc với sự thách thức nhất định. Nhưng điều khán giả lẫn giới phê bình muốn thấy không chỉ là chất riêng của một đạo diễn hay biên kịch, mà là sự tính toán có mục đích, gắn chặt với tính logic, để dù là một bộ phim mà người xem không hiểu nó đang kể về điều gì, nó vẫn phải mang lại một trạng thái bồi hồi, tò mò, thắc mắc thay vì sự thất vọng rỗng tuếch. “Hope” của Na Hong Jin – bom tấn của điện ảnh Hàn năm nay là một ví dụ điển hình khi quy tụ dàn diễn viên nổi tiếng của Hàn Quốc lẫn Hollywood nhưng nhận về chỉ trích về kỹ xảo kém, còn kịch bản khoa học giả tưởng về cuộc chiến giữa quái vật và con người gần như bị thay thế hoàn toàn bởi những pha hành động nghẹt thở nhưng thiếu chiều sâu.
Do đó, điều mà các tác phẩm này mang lại hoàn toàn nằm ở việc quá cố gắng để chứng minh mình tốt bằng cách chắp vá nhiều mảnh ghép nhưng lại chẳng ăn nhập gì với nhau. Dẫn đến, Cannes năm nay tự nhiên biến thành nơi mà công chúng phải đặt nghi vấn tại sao các tác phẩm không đạt chất lượng này vẫn có thể góp mặt tại một trong những liên hoan phim danh giá bậc nhất thế giới bên cạnh những tác phẩm xuất sắc khác.
Dẫu vậy, bỏ qua tranh cãi về chất lượng từng tác phẩm, chính chủ đề mới là yếu tố khiến công chúng suy ngẫm liệu có một sự dịch chuyển thực sự đang diễn ra trong ngành điện ảnh hiện tại và tương lai hay không. Nhìn vào danh sách chiến thắng lẫn những tác phẩm gây ấn tượng mạnh nhất, tất cả đều bị chiếm lĩnh bởi chủ đề chính trị và giới tính. Trong những năm trước, hai chủ đề này hầu như khó lòng nổi bật vì định kiến lẫn sự nhạy cảm. Điều này cho thấy một thực trạng mới trong ngành điện ảnh là các nhà làm phim đang có cái nhìn cởi mở và dũng cảm hơn trong việc khai thác những đề tài từng bị coi là cấm kỵ.
“Fjord” của Cristian Mungiu, tác phẩm tiếng Anh đầu tay với hai diễn viên chính Sebastian Stan và Renate Reinsve, chinh phục giới phê bình qua câu chuyện về một gia đình Romania theo đạo Evangelical bị cuốn vào vụ việc liên quan đến bạo hành trẻ em khi xung đột với hệ thống xã hội Na Uy. Với chiến thắng này, Mungiu trở thành người thứ 10 trong lịch sử Cannes giành “Cành Cọ Vàng” hai lần, 19 năm sau lần đầu tiên với “4 Months, 3 Weeks and 2 Days” (2007). Nhưng nếu một tác phẩm chính trị đơn lẻ giành chiến thắng vẫn chưa nói lên được điều gì, thì toàn bộ danh sách giải thưởng mới thực sự là sự khẳng định vì “Minotaur” của Andrey Zvyagintsev giành Grand Prix cũng mang cùng chủ đề, còn giải “Đạo diễn xuất sắc nhất” dành cho Javier Ambrossi với “Fatherland” của Pawel Pawlikowski, cũng kể câu chuyện với chủ đề tương tự.
Vậy tại sao chính trị, thể loại chắc chắn luôn gây tranh cãi sâu sắc cả trong giới phê bình lẫn công chúng, lại đặc biệt bùng nổ trong năm nay? Câu trả lời đến từ hai khía cạnh. Thứ nhất là thành phần ban giám khảo với đa dạng về xuất thân nhưng có điểm chung là luôn chấp nhận những tác phẩm có tính công kích và mới lạ, đặc biệt là chủ tịch Park Chan Wook, người đã nói rõ quan điểm của mình ngay khi bắt đầu mùa Cannes mới. “Tôi không nghĩ chính trị và nghệ thuật nên bị tách rời. Thật kỳ lạ khi nghĩ rằng chúng mâu thuẫn với nhau. Chỉ vì một tác phẩm nghệ thuật có thông điệp chính trị, không có nghĩa là nó là kẻ thù của nghệ thuật”, Park Chan Wook chia sẻ.
Thứ hai đến từ bối cảnh chính trị bất ổn của thế giới hiện tại. Khi các nhà làm phim muốn bày tỏ nỗi lo lắng, sợ hãi hay bất an trước một trật tự xã hội đang biến đổi từng ngày dựa trên các quyết sách của những người cầm quyền, việc truyền tải vào tác phẩm là điều hiển nhiên, vì họ có trách nhiệm cho khán giả thế giới thấy tầm quan trọng của một nền hòa bình toàn cầu ổn định.
Đạo diễn Cristian Mungiu chia sẻ khi nhận Cành Cọ Vàng: “Xã hội hôm nay đang bị chia rẽ. Nó đang bị phân cực. Nó đang bị cực đoan hóa. ‘Fjord’ là lời phản đối mọi hình thức cực đoan, là lời kêu gọi dành cho những điều chúng ta thường nhắc tới như tổn thương, hòa nhập và sự đồng cảm. Đó là những từ đẹp, nhưng chúng ta cần thực hành chúng thường xuyên hơn“. Đạo diễn Andrey Zvyagintsev cũng bày tỏ sự lo ngại về cuộc chiến Nga – Ukraine và cách nó đẩy con người đến chỗ cực đoan như thế nào trong “Minotaur”.
Nếu chính trị trở thành tiếng nói sắc bén cho sự bất ổn xã hội, thì chủ đề về LGBTQ+ lại được lòng cả giới nghệ thuật lẫn công chúng nhờ tính cảm xúc. “La Bola Negra” (tên gọi khác The Black Ball) của bộ đôi Javier Calvo và Javier Ambrossi vượt qua nhiều tác phẩm nặng ký để dành giải “Đạo diễn xuất sắc nhất” với câu chuyện về cuộc đời ba người đàn ông thuộc cộng đồng LGBTQ+ trong các năm 1932, 1937 và 2017. Bên cạnh đó, “Teenage Sex and Death at Camp Miasma”, “The Man I Love”, “Club Kid”, “Flesh and Fuel”, “Coward” đều nhận được sự tán dương từ giới phê bình lẫn khán giả được xem sớm. Điều này không phải ngẫu nhiên. Trong bối cảnh quyền của cộng đồng LGBTQ+ đang bị thách thức và thu hẹp ở nhiều quốc gia trên thế giới một cách thầm lặng, những bộ phim mang chủ đề này không còn đơn thuần là câu chuyện về tình yêu hay bản sắc mà trở thành những tuyên ngôn văn hóa đầy dũng cảm.
Điểm chung của những tác phẩm thuộc thể loại này gây tiếng vang tại Cannes năm nay không nằm ở việc chúng khai thác bản sắc giới tính như yếu tố gây sốc hay tạo sự khác biệt, mà là ở cách đặt những con người thuộc cộng đồng này vào trung tâm của những câu chuyện mang tính phổ quát sâu sắc về sự mất mát, sự sống còn, khát vọng được yêu thương và nhìn nhận trong cách mà mỗi tác phẩm kể. Điều này đã tạo nên một bức tranh đa chiều, cho thấy LGBTQ+ không còn là chủ đề nhạy cảm cần được xử lý cẩn thận hay yếu tố phụ để tô điểm tính tiến bộ của một tác phẩm, mà trở thành chất liệu trung tâm với chiều sâu nghệ thuật thực sự.
Nhìn lại toàn bộ mùa Cannes 2026, điều đáng chú ý không phải là chất lượng từng bộ phim lên hay xuống, mà là bức tranh tổng thể mà những tác phẩm được vinh danh năm nay cùng nhau vẽ ra. Khi chính trị và LGBTQ+ không còn là chủ đề ngoại vi mà trở thành trung tâm của những tác phẩm được giới chuyên môn cao nhất thế giới công nhận, điều đó phản ánh một thực tế rằng điện ảnh đang làm đúng chức năng nguyên bản của nó, là ghi lại thời đại mình đang sống. Một liên hoan phim sinh ra để tôn vinh nghệ thuật, nhưng khi thế giới bên ngoài đang bất ổn, những câu chuyện điện ảnh không thể và không nên đứng ngoài cuộc.
Sau LHP Cannes năm nay, ngành điện ảnh có đang làm tốt vai trò phản chiếu xã hội của mình hay không. Nếu mùa Cannes 2026 là thước đo, câu trả lời nghiêng về phía có. Nhưng để điều đó trở thành xu hướng bền vững thay vì chỉ là phản xạ nhất thời trước bối cảnh thế giới, Cannes cần tiếp tục giải quyết những mâu thuẫn nội tại của chính mình: giữa poster nữ quyền và danh sách tranh giải vẫn do đàn ông thống trị, giữa lời kêu gọi Hollywood quay lại và môi trường đang đẩy họ ra xa. Cành Cọ Vàng có thể thuộc về những tác phẩm dũng cảm, nhưng Cannes chỉ thực sự vĩ đại khi chính bộ máy của mình cũng dũng cảm như những gì nó tôn vinh.
The post #CANNES2026 – Tranh cãi về chất lượng bên cạnh thể loại chính trị, bản sắc giới lên ngôi appeared first on Tạp chí Đẹp.
tham my diamond
https://ift.tt/4wFecmy
https://thammydiamonduytin.tumblr.com
tham my diamond
